Domy pasywne – czym różnią się od energooszczędnych?

  • by

Domy pasywne to stosunkowo nowe w Polsce podejście do projektowania budynków. Zakłada ono minimalizację zużycia energii cieplnej i elektrycznej poprzez pasywne, jak najbardziej efektywne, wykorzystywanie energii pochodzącej z promieniowania słonecznego. O ile domy energooszczędne są w dużym stopniu podobne do tradycyjnych budynków, o tyle wytyczne dla domów pasywnych stworzone w instytucie PHI w Darmstadt znacząco wpływają na wygląd i funkcjonalność nowego domu.

Wymagania podstawowe dla budynku pasywnego

W artykule o domach energooszczędnych poruszyliśmy kwestię zapotrzebowania na energię użytkową, która jest niezbędna do ogrzania 1m2 powierzchni budynku w ciągu roku (EUco). Dla dobrej jakości budynku energooszczędnego jest to ok. 30 kWh/(m²·rok). Domy pasywne wnoszą ten parametr na zupełnie nowy poziom – wg wytycznych może być to maksymalnie 15 kWh/(m²·rok). Aby to lepiej zobrazować, stosowany jest przykład – do ogrzania 1m2 takiego budynku wystarcza 1,5 l oleju opałowego lub 1,5 m3 gazu ziemnego na rok. Dla domu o powierzchni 100 m2 roczny koszt ogrzewania olejem wyniósłby więc (przy cenach z początku listopada 2020) niecałe 400 zł. To bardzo mało, więc montowanie w tego typu budynkach klasycznych systemów grzewczych nie ma większego sensu.

Przegrody w domu pasywnym

Rodzi się więc pytanie – jak uzyskać tak znakomite parametry budynku. Niestety – izolacja termiczna ścian w domu pasywnym to nie wszystko, ale od niej zaczniemy. Według zaleceń (które można znaleźć na stronie Polskiego Instytutu Budownictwa Pasywnego i Energii Odnawialnej) wszystkie elementy ścian zewnętrznych należy wykonać z użyciem takich materiałów, aby współczynnik przenikania ciepła (U) przegród dla budynku nie przekroczył 0,15 W/(m²·K). Dotyczy to nie tylko ścian zewnętrznych, ale również dachu oraz podłogi na gruncie. Bardzo ważną kwestią w projektowaniu takiego domu są obliczenia mostków cieplnych i poszukiwanie metod ich eliminacji.

Osobnym aspektem jest tutaj stolarka okienna. W domach pasywnych najlepiej jest stosować certyfikowane okna pasywne, dla których całkowity współczynnik przenikania ciepła (biorący pod uwagę nie tylko przeszklenie, ale i ramę) nie przekracza 0,8 W/(m²·K). Jednocześnie współczynnik przepuszczalności promieniowania słonecznego (g) powinien wynosić ok. 50%. Wymusza to zaawansowaną konstrukcję – zwykle są to okna trzyszybowe, z przeszkleniami pokrytymi powłokami redukującymi straty ciepła oraz zmienioną konstrukcją ramki dystansowej, która jest tutaj wykonywana z materiału o niskiej przewodności cieplnej.

Dom pasywny

Gotowy budynek musi również spełniać wymagania dotyczące szczelności powietrznej. Jest ona wyrażana w postaci współczynnika n50 określającego wielkość wymiany powietrza w zamkniętym budynku przy założeniu różnicy ciśnień (pomiędzy wnętrzem budynku i otoczeniem) na poziomie 50 Pa. Dla domu pasywnego nie może on przekraczać 0,6 objętości budynku na godzinę.

Ogrzewanie i wentylacja w standardzie pasywnym

W odróżnieniu od domu energooszczędnego, budynek wzniesiony w standardzie pasywnym systemu grzewczego… nie posiada. Przynajmniej w założeniu – ciepło służące do ogrzania przestrzeni użytkowej pochodzi z zysków słonecznych oraz od przebywających w środku ludzi. W praktyce jednak w polskich warunkach jest to bardzo trudne do osiągnięcia, więc stosuje się pompy ciepła niewielkiej mocy lub nagrzewnice powietrza.

Skoro źródła ciepła w zasadzie nie ma, należy skupić się na minimalizacji jego strat. W domu pasywnym odpowiada za to system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła – o sprawności min. 80%. Umożliwia on nie tylko utrzymanie odpowiednich temperatur w pomieszczeniach, ale również dostarczanie odpowiedniej ilości powietrza – gdyż jak już wspomnieliśmy wcześniej, przegrody muszą być bardzo szczelne. Dodatkowo zalecane jest wstępne podgrzewanie powietrza świeżego przy użyciu gruntowych wymienników ciepła.

To jeszcze nie wszystko

Wysoki poziom izolacji, nowoczesny system grzewczy oraz wydajna wentylacja nie wystarczą, by osiągnąć budynek pasywny. Bardzo ważny jest sam projekt domu, którego bryła powinna być jak najprostsza. Aby jego użytkownicy mogli się cieszyć wysokim komfortem cieplnym, pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi tj. salon, jadalnia oraz sypialnie powinny znajdować się w części południowej, z dużymi przeszkleniami. Część północna budynku powinna być typowo techniczna – przeznaczona na kuchnię, ciągi komunikacyjne czy łazienkę. Okien powinno być tam jak najmniej.

Do ogrzewania wody użytkowej należy wykorzystywać odnawialne źródła energii. Jeżeli w budynku zainstalowano pompę ciepła, sprawdzi się znakomicie. Można również zastosować kolektory słoneczne, a dodatkowo – do pozyskiwania energii elektrycznej – instalację fotowoltaiczną.

Dopełnieniem idei domów pasywnych są oczywiście wszelkiego rodzaju energooszczędne urządzenia, które dodatkowo obniżą rachunki za prąd.

Pasywny dom stalowy – czy to możliwe?

Odpowiedź jest krótka – tak! Technologia szkieletu stalowego stwarza możliwość wybudowania domu pasywnego. Kluczem do sukcesu jest tutaj odpowiedni projekt stworzony w oparciu o precyzyjne obliczenia oraz wykorzystanie najwyższej jakości materiałów budowlanych.

Jeżeli interesują Cię nowoczesne technologie budowlane – zachęcamy do lektury naszego bloga. Na Platformie DS zamówisz szkielet stalowy z dostawą, a także odnajdziesz oferty firm zajmujących się wykańczaniem budynków.