Budowa domu jednorodzinnego – przegląd technologii

  • by

Budowa domu to dla większości z nas jedna z największych inwestycji w życiu. Własny dom, najlepiej na dużej działce z ogrodem, w otoczeniu ciszy i spokoju to marzenie wielu. Jednak aby postawić budynek na lata inwestor staje przed koniecznością dokonania wielu wyborów – od lokalizacji, przez technologię budowy po stylistykę i wykończenie. Naszą domeną jest drugi ze wspomnianych aspektów, dlatego też w tym artykule postaramy się pokrótce przybliżyć kilka znanych metod budowy domu jednorodzinnego.

Jeszcze kilkanaście lat temu wybór wydawał się bardzo prosty – solidny dom to dom murowany, najlepiej z cegły. Przemawiały za tym tradycja oraz względy finansowe – najłatwiej i najtaniej było znaleźć fachowców specjalizujących się w technologii murowanej. Jednak polski rynek w ostatnich latach znacząco rozwinął się i wybór stał się dużo większy. Przedstawiamy więc w skrócie najważniejsze cechy technologii murowanej, szkieletowej drewnianej i stalowej oraz domów prefabrykowanych i modułowych. O każdej z technologii, poza murowaną, przygotowaliśmy również osobny artykuł, do lektury których serdecznie zapraszamy.

Budowa domu jednorodzinnego w technologii murowanej – czyli przede wszystkim tradycja

Znana od wieków technologia murowana ciągle się zmienia i wykorzystuje coraz nowocześniejsze materiały oraz rozwiązania technologiczne. Polega ona na układaniu elementów muru i łączeniu ich między sobą przy pomocy różnego rodzaju zapraw. Elementy te można podzielić ze względu na rodzaj materiału z którego są wykonane na kilka grup:

  • ceramika – w tej grupie znajdują szeroko znane materiały budowlane tj. cegła kratówka, cegła pełna, pustaki ścienne szczelinowe oraz pustaki poryzowane,
  • beton komórkowy – bloczki z gazobetonu, wytwarzanego z betonu spienianego gazem (zwykle dwutlenkiem węgla),
  • silikaty – wyroby wapienno-piaskowe,
  • keramzyt – pustaki lub bloczki keramzytowe.
Budowa domu jednorodzinnego

Najpopularniejszą z grup jest ceramika, która jest bardzo wytrzymała, a także pozwala na akumulowanie ciepła w przegrodach. Wymaga jednak dość dużej izolacji. Gazobeton cechuje się bardzo wysokim poziomem izolacyjności cieplnej, dzięki czemu umożliwia budowę ścian jednowarstwowych. Ponadto, jest bardzo lekki, co znacznie ułatwia prace budowlane. Tym samym wykazuje się jednak bardzo dużą kruchością. Silikaty spośród zaprezentowanych grup wyróżniają się największą wytrzymałością konstrukcyjną, ale wymagają (podobnie jak ceramika) dość grubej warstwy izolacji zewnętrznej. Wyroby z keramzytu są zbliżone właściwościami do ceramiki, ale cechują się dużo lepszą izolacyjnością termiczną i akustyczną.

W zależności od wybranych rozwiązań technologicznych budowy domu jednorodzinnego przegrody zewnętrzne mają różną liczbę warstw:

  • ściana jednowarstwowa – budowana z wyrobów jednego typu, np. wspomnianego wcześniej betonu komórkowego o wysokim poziomie izolacyjności,
  • ściana dwuwarstwowa – składająca się z warstwy konstrukcyjnej z ceramiki, silikatów lub keramzytu oraz warstwy izolacji,
  • ściana trójwarstwowa – złożona z warstwy konstrukcyjnej, ocieplenia oraz dodatkowej warstwy osłonowej budowanej z materiałów, których nie trzeba pokrywać tynkiem – jak np. cegła klinkierowa lub silikaty.

W tego typu konstrukcjach zwykle stosowane są klasyczne więźby drewniane wykonywane przez cieślę. Coraz częściej jednak inwestorzy decydują się na więźbę prefabrykowaną.

Głównymi zaletami konstrukcji murowanych są: duża swoboda projektowa pod względem rozmiarów, kształtu budynku i stosowanych rozwiązań technologicznych oraz duża dostępność różnego typu materiałów budowlanych. Jest to jednak bardzo czasochłonna metoda – budowa domu jednorodzinnego może trwać ponad rok, ze względu na m.in. dużą ilość wymaganych przerw technologicznych. Duży wpływ na przebieg prac mają warunki pogodowe.

Szkielet drewniany

Budowa domów jednorodzinnych w oparciu o drewnianą konstrukcję szkieletową to w Polsce nadal swego rodzaju nowość, do której inwestorzy podchodzą z dużą rezerwą. Niestety, wiąże się to ze słabą jakością pierwszych tego typu konstrukcji, które były wznoszone przez firmy niekoniecznie dbające o standardy wykonania poszczególnych elementów budynku.

Podstawowym elementem budynku jest tutaj drewniany szkielet, najczęściej produkowany z wysokiej jakości litego drewna. Najszerzej znaną technologią szkieletową jest technologia lekka, kanadyjska, wykorzystująca najcieńsze elementy konstrukcyjne. Na rynku znaleźć można jednak oferty budowy w technologii ciężkiej – niemieckiej oraz innych – skandynawskiej lub wykorzystującej profile dwuteowe z drewna klejonego i OSB. Więźba dachowa w konstrukcji szkieletowej drewnianej stanowi odrębny element konstrukcyjny i może być wykonana przez inną firmę.

Wysokim standardem w przypadku technologii wykorzystujących drewno lite jest drewno suszone komorowo, czterostronnie strugane (KVH). Dzięki takiej metodzie przygotowania jest ono odporne na działanie grzybów i szkodników. Elementy konstrukcyjne nie wymagają więc dodatkowej impregnacji. Tego typu ochrona jest konieczna tylko w przypadku elementów zewnętrznych.

domy kanadyjskie

Budowa domów jednorodzinnych z wykorzystaniem szkieletu drewnianego jest przede wszystkim dużo szybsza – z wykończeniem może trwać od 3 do 4 miesięcy. Konstrukcje tego typu mogą być wykańczane na wiele sposobów, technologia nie ogranicza również możliwości zastosowania nowoczesnych instalacji grzewczych, elektrycznych, wentylacyjnych i automatyki budynku. Więcej na temat najpopularniejszej z technologii szkieletowych można przeczytać w artykule „Domy kanadyjskie”.

Szkielet stalowy

Kolejną technologią budowy domów jednorodzinnych, która pozwala na postawienie budynku w ciągu 3 – 4 miesięcy jest technologia szkieletu stalowego. Domy ze stali powstają głównie w oparciu o lekki szkielet stalowy (SCS).

W tym wypadku podstawą konstrukcji jest szkielet stalowy, produkowany na zamówienie w oparciu o projekt architektoniczny przekazany do biura konstrukcyjnego producenta szkieletu. Inżynierowie tworzą na jego podstawie projekt konstrukcyjny, który trafia na linię produkcyjną. Tam maszyny o wysokiej precyzji wytwarzają szkielet z dokładnością rzędu 0,5 mm. Dzięki temu wszystkie elementy doskonale do siebie pasują, co ułatwia montaż na miejscu budowy.

W przypadku domów ze stali więźba dachowa jest integralną częścią budynku. Powstaje w tym samym zakładzie i jest dopasowana do pozostałych elementów konstrukcyjnych. Dodatkowo warto wspomnieć, że w fabryce, poza samym szkieletem, wykonywana jest częściowa prefabrykacja ścian. Projekt konstrukcyjny obejmuje również wszystkie otwory montażowe.

Wszystkie wymienione wyżej aspekty powodują, że budowa domu jednorodzinnego jest przede wszystkim bardzo szybka. Korzystny stosunek masy do wytrzymałości sprawia, że na budowie nie jest potrzebny sprzęt dźwigowy. Większość elementów można przenosić w dwie osoby. To jednak nie jedyne zalety tego rozwiązania. Więcej na jego temat można przeczytać w artykule „Domy ze stali”.

Inne często stosowane rozwiązania technologiczne – domy z prefabrykatów i domy modułowe

Dzięki nieustannemu rozwojowi technologii budowa domów jednorodzinnych w zasadzie nie musi odbywać się na placu budowy. To z pozoru absurdalne zdanie zaczyna nabierać sensu, gdy mówimy o wspomnianych wcześniej konstrukcjach szkieletowych. Można jednak pójść jeszcze o krok dalej i podzielić proces „budowy” na dwa etapy – produkcji i montażu.

Model ten realizują dwie coraz bardziej znane technologie – domy z prefabrykatów oraz budownictwo modułowe. Te dwa pojęcia są dość często stosowane zamiennie – co można uznać za błąd. Każdy dom modułowy można bowiem nazwać prefabrykowanym, ale odwrotnie ta relacja już nie działa.

Domy prefabrykowane w ponad 80% powstają na hali produkcyjnej. Prefabrykacji podlegają ściany zewnętrzne, przegrody wewnętrzne, więźba dachowa, otwory pod drzwi i okna, a nawet elementy instalacji montowanych w budynku. Poszczególne elementy budowlane trafiają na plac budowy i tam są składane w jedną całość. Budynki tego typu mogą powstawać w oparciu o wspomnianą wcześniej konstrukcję szkieletową, wyroby z keramzytobetonu lub betonu.

Dowiedz się więcej: Domy prefabrykowane całoroczne – podstawy konstrukcji

Domy modułowe to krok jeszcze dalej – skoro można w zakładzie wyprodukować gotowe ściany, to dlaczego nie połączyć je w jedną całość? W tej technologii na budowę przyjeżdżają praktycznie gotowe pomieszczenia z posadzką i stropem – pokoje, łazienka czy garaż. Na placu budowy łączy się je w jedną bryłę – dom powstaje więc z kilku-kilkunastu gotowych elementów.

Dowiedz się więcej: Domy modułowe – podstawowe cechy konstrukcji

Obie technologie pozwalają na budowę domu jednorodzinnego w czasie 2 – 4 miesięcy.

Koszty budowy domu jednorodzinnego – którą technologię wybrać?

Jeszcze kilka-kilkanaście lat temu, w porównaniu kosztów bezkonkurencyjna mogła się wydawać tradycyjna technologia murowana. Wynikało to głównie ze słabej znajomości innych technologii oraz mniejszej dostępności alternatywnych materiałów budowlanych dobrej jakości.

Obecnie jednak różnice w kosztach budowy w różnych technologiach ulegają zmniejszeniu. Głównym czynnikiem wpływającym na obciążenia finansowe podczas budowy jest projekt – wielkość budynku oraz poziom jego skomplikowania. Niektóre pomysły wykluczają zastosowanie części technologii, ale większość standardowych projektów domów jednorodzinnych może być wybudowana na wiele sposobów.

Należy jednak pamiętać, że w zależności od wybranej technologii, zmieni się rozkład czasowy ponoszonych kosztów. Im szybsza będzie budowa, tym więcej pieniędzy trzeba będzie wydać w krótkim czasie. Dlatego też wieloetapowa tradycyjna budowa domu z cegły może wydawać się dobrym pomysłem – ale nie zawsze będzie ona najtańsza.